Γενεαλογίες του Μοντέλου:
Μεταξύ Κόσμου και Αναπαράστασης
Ανά τους αιώνες το μοντέλο-ως-εργαλείο έχει μετακινηθεί από το σκίτσο, το τεχνικό σχέδιο και τη μακέτα στα μαθηματικά και τα ψηφιακά μοντέλα, και σήμερα στα θεμελιώδη μοντέλα (foundation models) της τεχνητής νοημοσύνης. Καμία από αυτές τις μορφές, ωστόσο, δεν υπήρξε ουδέτερο μέσο απόδοσης του κόσμου. Αντιθέτως, η καθεμία αποτέλεσε μια ιστορικά προσδιορισμένη επιστημολογία του χώρου, που σε κάθε περίοδο όριζε τι μπορεί να ιδωθεί, να μετρηθεί και να σχεδιαστεί, και επομένως τι μπορεί να γίνει γνωστό. Η θεματική εξετάζει αυτές τις γενεαλογίες ως την αφήγηση μιας διαρκώς μεταβαλλόμενης σχέσης ανάμεσα στον κόσμο και την αναπαράστασή του, καθώς και την αναγκαιότητα ανάπτυξης εργαλείων για την κριτική εξέταση των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης. Ρωτάμε τι είδους γνώση παρήγαγε κάθε τρόπος αναπαράστασης, ποιους κόσμους έκανε ορατούς και ποιους άφησε εκτός, ενώ αναρωτιόμαστε τι σημαίνει, υπό το φως αυτής της γενεαλογίας, η αξίωση των σημερινών μοντέλων να διαθέτουν ένα οντολογικό μοντέλο του κόσμου (world models).
Το Μοντέλο ως  Έρευνα:
Σύγχρονες Πρακτικές και Πειραματισμοί
Πέρα από μέσο αναπαράστασης, το μοντέλο μπορεί να γίνει πειραματική διάταξη: ένας τόπος όπου η έρευνα διεξάγεται και η γνώση παράγεται μέσα από τη δοκιμή, την αποτυχία και τη χειρωναξία (tinkering). Η θεματική στρέφεται σε ριζικά πειραματικές διατάξεις μοντελοποίησης στην αρχιτεκτονική, την τέχνη και τις επιστήμες, από γεωμετρίες και υπολογιστικά συστήματα σχεδιασμού έως υβριδικές φυσικο-ψηφιακές πρακτικές. Συγκεντρώνει έργα που επεμβαίνουν στις παγιωμένες αντιλήψεις για το τι είναι μέσο και τι είναι μοντέλο, και αποσταθεροποιούν καθιερωμένους τρόπους θέασης. Ρωτάμε ποιες νέες μεθοδολογίες μοντελοποίησης μπορούν να αναμετρηθούν με ό,τι έως τώρα διέφευγε από την αναπαράσταση, και πώς ο ριζικός πειραματισμός με το μοντέλο μπορεί να γεννήσει άλλους τρόπους παραγωγής γνώσης και σχεδιασμού.
Η Υλικότητα του Μοντέλου:
Γεωλογία, Υποδομές και Οικολογικό Αποτύπωμα
Κάθε μοντέλο, υπολογιστικό ή φυσικό, είναι το ορατό άκρο ενός εκτεταμένου δικτύου γεωπολιτικών σχέσεων, υλικών, υποδομών και εργασίας. Τα κέντρα δεδομένων που συντηρούν τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, οι νέες πολιτικές της θερμοκρασίας στο πλαίσιο της κλιματικής κατάρρευσης, η γεωγραφία της εξόρυξης και οι παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες των πλατφορμών φθηνού ηλεκτρονικού εμπορίου, είναι μερικές μόνο από τις εκφάνσεις αυτού του δικτύου. Η θεματική εξετάζει το μοντέλο ως μια διαδικασία που ενεργοποιεί πόρους, εδάφη και ενέργεια σε παγκόσμια κλίμακα. Ρωτάμε πόση ενέργεια απαιτεί η παραγωγή ενός μοντέλου, ποιες πολιτικές την καθιστούν δυνατή, και ποια εδάφη και ποιες κοινότητες επωμίζονται το πραγματικό της κόστος.
Λειτουργίες και Έλεγχος του Μοντέλου: Προσομοίωση, Πρόβλεψη, Διακυβέρνηση
Ένα μοντέλο επιδρά στον κόσμο μέσα από τις λειτουργίες και τις πραγματικότητες που καθιστά δυνατές. Η θεματική ξεκινά από τη θέση ότι αυτή η επίδραση είναι αδιαχώριστη από τον έλεγχο, άμεσο ή έμμεσο, αυτού που αναπαριστά. Από μηχανικούς πίνακες ελέγχου τοπίων του 20ου αιώνα και μοντέλα BIM, έως και σύγχρονα ψηφιακά δίδυμα (digital twins) μεγάλων αστικών κέντρων αλλά και της ίδιας της Γης, το μοντέλο συμμετέχει ενεργά σε διαδικασίες πρόβλεψης και προσομοίωσης. Αυτή η θεματική ρωτάει πώς οι λειτουργίες ελέγχου του μοντέλου επιδρούν στη χωρική, αρχιτεκτονική και καλλιτεχνική σκέψη. Εξετάζει πώς μεταβάλλονται η παραγωγή και η πρόσληψη της γνώσης στην εποχή των υπολογιστικών μοντέλων, μέσα από τις λειτουργικές εικόνες και τις πολιτικές της πρόβλεψης, καθώς και τις μορφές γνωστικής συνθηκολόγησης και νοητικής νωθρότητας που μπορεί να παραγάγει η ανάθεση της κρίσης στο μοντέλο.
Από την Υδρόγειο στον Πλανήτη και το Ενδιάμεσο: Μοντελοποιώντας την Κλίμακα του Κόσμου
Κάθε μοντέλο καθιστά νοητή μια κλίμακα και ταυτόχρονα τη θέτει υπό τη διαχείρισή του, ενώ κάθε τέτοια κλίμακα συνεπάγεται και μια θέση απέναντι σε ό,τι μοντελοποιείται. Μέσα από τις μετατοπίσεις αυτών των θέσεων, η αρχιτεκτονική, οι τέχνες και οι επιστήμες αναμετρήθηκαν, σε διαφορετικές ιστορικές στιγμές, με έννοιες όπως το σύμπαν, η υδρόγειος, η Γη, το περιβάλλον, το ενδιαίτημα, η οικολογία και ο πλανήτης. Ακολουθώντας αυτή τη σκέψη, η θεματική φέρνει στο επίκεντρο τα μοντέλα που συναντούν τον κόσμο στην ακραία του διάσταση, από τα κλιματικά μοντέλα έως τα μοντέλα των λειτουργικών τοπίων και της πλανητικής αστικοποίησης. Ρωτάμε πώς η λογική του μοντέλου βασίζεται σε μια προσέγγιση του πλανήτη ως αντικειμένου προς εξέταση και χειρισμό από απόσταση, και ποια σχέση διαμορφώνεται σήμερα ανάμεσα στην απόσταση και την αποστασιοποίηση. Τέλος, αναρωτιόμαστε τι συμβαίνει στο ενδιάμεσο, στις κλίμακες όπου τα πλανητικά μοντέλα αποκτούν έδαφος και συναντούν την ενσώματη εμπειρία της κατοίκησης.
Η Αισθητική των Υπολογιστικών Κόσμων: Εικόνες, Εμβύθιση, Αμεσότητα
Η αναζήτηση της εικόνας του “πραγματικού” στην αρχιτεκτονική, την τέχνη και τις επιστήμες εκτυλίχθηκε σε μεγάλο βαθμό μέσα από τη διαρκή παλινδρόμηση ανάμεσα στο μοντέλο και τις εικόνες που αυτό παράγει. Από τις «μηχανές καπνού» του Étienne-Jules Marey (περ. 1900) έως τις φωτογραφίες διοραμάτων του Hiroshi Sugimoto (από το 1976) και τα photograms του Bernard Tschumi με την “Xerox-art” αισθητική (τέλη ‘70, αρχές ‘80), η πειστικότητα της εικόνας ήταν προϊόν μακράς και επίμονης δουλειάς πάνω στο μοντέλο. Σήμερα η αληθοφανής εικόνα παράγεται άμεσα, με μεγάλη ταχύτητα και σε υπερκορεσμένο όγκο, από μοντέλα που δεν απεικονίζουν απλώς, αλλά ανασυνθέτουν τον κόσμο μέσα από εσωτερικές, αφηρημένες αποτυπώσεις του. Η εικόνα παύει να είναι παράθυρο και γίνεται περιβάλλον. Στο ίδιο πεδίο ανοίγουν συζητήσεις για τη διάλυση του “πραγματικού,” το ρόλο της εμβύθισης και για την αισθητική της εξάντλησης. Ακολουθώντας αυτές τις σκέψεις, εν τέλει ρωτάμε τι σημαίνει σήμερα ρεαλισμός και πώς διαπραγματευόμαστε το “πραγματικό” μέσα από τις νέες εικόνες, όταν αυτές δεν χρειάζονται πια τον κόσμο για να είναι πειστικές;
Μοντέλα Αποκοσμοποίησης:
Πρακτικές Αποσυγκρότησης
και Αναδημιουργίας
Καθώς ένα μοντέλο συγκροτεί κόσμους, μπορεί επίσης να τους αποσυγκροτεί. Η θεματική συγκεντρώνει τομές, θραύσεις και σύγχρονες μορφές άρνησης και ριζικής αποδόμησης, μέσα από θεωρητικές, καλλιτεχνικές, επιτελεστικές και σχεδιαστικές προσεγγίσεις. Από το Monumento Continuo των Superstudio (1969), όπου το μοντέλο στρέφεται ενάντια στην ίδια την αρχιτεκτονική, έως τις τομές του Gordon Matta-Clark και την "Αναρχιτεκτονική" που ο Jack Halberstam διαβάζει ως πρακτική «αποδόμησης του φύλου» («Unbuilding Gender», 2018) και αποκοσμοποίησης (unworlding), το μοντέλο και η τομή έχουν λειτουργήσει ως εργαλεία αποσυναρμολόγησης. Ρωτάμε πώς ένα μοντέλο μπορεί να αμφισβητήσει και να προσβάλει τις παγιωμένες αντιλήψεις για το τι είναι ο χώρος, τα σώματα και η εμπειρία της κατοίκησης. Τέλος, στρεφόμαστε στο συλλογικό και σε έμφυλες, κουήρ και τρανς πρακτικές για να αναρωτηθούμε πώς ένα μοντέλο μπορεί να γίνει μέθοδος αντίστασης και αναδημιουργίας του κόσμου που μέχρι πρότινος περιέγραφε και υπηρετούσε.
Υποβολή Περίληψης
Submission of Abstract
Genealogies of the Model:
Between World and Representation
Over the centuries, the model-as-tool has moved from the sketch, the technical drawing and the scale model to mathematical and digital models, and today to the foundation models of artificial intelligence. None of these forms, however, has been a neutral means of rendering the world. On the contrary, each constituted a historically specific epistemology of space that, in every period, determined what could be seen, measured and designed, and therefore what could be known. The track examines these genealogies as the story of a constantly shifting relationship between the world and its representation. It also examines the need to develop tools for the critical study of artificial intelligence models. We ask what kind of knowledge each mode of representation produced in the past, which worlds it made visible and which it left out. We also ask what, in light of this genealogy, the claim of today’s models to possess an ontological model of the world means.
The Model as Research:
Contemporary Practices and Experiments
Beyond being a medium of representation, the model can become an experimental apparatus: a site where research is conducted and knowledge is produced through testing, failure and tinkering. The track turns to radically experimental modeling set-ups in architecture, art and the sciences, expanding from geometries and computational design systems to hybrid physical-digital practices. It brings together works that intervene in entrenched notions of what a medium is and what a model is, and that unsettle established ways of seeing. We ask which new modeling methodologies can engage with what has so far escaped representation. Finally, we ask how radical experimentation with the model can give rise to other ways of producing knowledge and of designing.
The Materiality of the Model:
Geology, Infrastructure
and Ecological Footprint
Every model, computational or physical, is the visible endpoint of an extended network of geopolitical relations, materials, infrastructures and labor. The data centers that sustain artificial intelligence models, the new politics of temperature in the context of climate collapse, the geography of extraction and the global supply chains of cheap e-commerce platforms are only some of the forms this network takes. In this light, the track examines the model as a process that mobilizes resources, territories and energy on a global scale. We ask how much energy the production of a model requires, which policies make it possible, and which territories and communities bear its real cost.
Functions and Control of the Model: Simulation, Prediction, Governance
A model acts on the world through the functions it performs and the realities it makes possible. The track starts from the position that this effect is inseparable from control, direct or indirect, over what the model represents. From twentieth-century mechanical control panels for landscapes and BIM models to contemporary digital twins of major cities and of the Earth itself, the model takes an active part in processes of prediction and simulation. The track asks how the model’s control functions affect spatial, architectural and artistic thought. It examines how the production and reception of knowledge change in the age of computational models, through operational images and the politics of prediction. Finally, it interrogates the forms of cognitive surrender and intellectual torpor that handing judgment over to the model may produce.
From the Globe to the Planet
and the In-Between:
Modeling the Scale of the World
Every model renders a scale thinkable and, at the same time, places it under its management. Every such scale also implies a position toward whatever is being modeled. Through the shifts in these positions, architecture, the arts and the sciences have engaged, at different historical moments, with concepts such as the universe, the globe, the Earth, the environment, the habitat, ecology and the planet. Following this line of thought, the track focuses on models that meet the world at its most extreme dimension, from climate models to models of operational landscapes and planetary urbanization. We ask how the logic of the model rests on an approach to the planet as an object to be examined and handled from a distance. We also ask what relationship is taking shape today between distance and detachment. Finally, we wonder what happens in the in-between: at the scales where planetary models meet the ground and the embodied experience of dwelling.
The Aesthetics of Computational Worlds: Images, Immersion, Immediacy
In architecture, art and the sciences, the search for an image of the “real” has largely unfolded through a constant back-and-forth between the model and the images it produces. Examples include, among others, Étienne-Jules Marey’s “smoke machines” (c. 1900), Hiroshi Sugimoto’s diorama photographs (from 1976) and Bernard Tschumi’s photograms with their “Xerox-art” aesthetic (late 1970s to early 1980s). In each case, the persuasiveness of the image came from long and patient work on the model. Today the verisimilar image is produced instantly, at great speed and in oversaturated volumes. The models that produce it do not simply depict the world but recompose it from internal, abstract representations of it. The image ceases to be a window and becomes an environment. In the same field, debates are opening up on the dissolution of the “real,” the role of immersion and the aesthetics of exhaustion. Following these lines of thought, we ultimately ask what realism means today, and how we negotiate the “real” through the new images, when the latter no longer need the world in order to be convincing.
Models of Unworlding:
Practices of Unmaking and Re-creation
If a model can constitute worlds, it can also unmake them. This track brings together cuts, ruptures and contemporary forms of refusal and radical deconstruction, across theory, art, performance and design. The model and the cut have long served as instruments of disassembly. In Superstudio’s Monumento Continuo (1969), the model is turned against architecture itself. Jack Halberstam reads Gordon Matta-Clark’s cuts and his “Anarchitecture” as a practice of unbuilding gender and of unworlding (“Unbuilding Gender,” 2018). In this track we ask how a model might question and undermine settled assumptions about what space, bodies and the experience of dwelling are. Finally, turning to the collective and to gendered, queer and trans practices, we wonder how a model might become a method of resistance, and a way of remaking the very world it once described and served.